Zapytaj rzecznika …
Nierówne traktowanie a dyskryminacja w wykonywaniu zawodu pielęgniarki i położnej – najważniejsze różnice.
W środowisku pielęgniarek i położnych często używa się zamiennie pojęć nierównego traktowania i dyskryminacji, choć w świetle Kodeksu pracy nie są one tożsame. Rozróżnienie to ma istotne znaczenie zarówno dla ochrony praw pracowników, jak i dla możliwości dochodzenia roszczeń przed sądem pracy.
Nierówne traktowanie
Zasada równego traktowania pracowników została wyrażona w art. 112 Kodeksu pracy. Oznacza ona, że pracownicy wykonujący jednakowe obowiązki w jednakowy sposób powinni korzystać z takich samych praw. Naruszenie tej zasady może wystąpić w przypadku nieuzasadnionego różnicowania wynagrodzenia, przydziału dyżurów, dostępu do szkoleń czy możliwości awansu.
Nie każde nierówne traktowanie oznacza jednak dyskryminację. Jeżeli różnicowanie wynika z obiektywnych kryteriów, takich jak kwalifikacje, doświadczenie zawodowe, zakres odpowiedzialności czy jakość wykonywanej pracy, nie dochodzi do naruszenia prawa.
Dyskryminacja
Dyskryminacja jest szczególną postacią nierównego traktowania uregulowaną w art. 113 oraz art. 183a–183e Kodeksu pracy. Występuje wtedy, gdy mniej korzystne traktowanie pracownika następuje z powodu prawnie chronionej cechy, takiej jak m.in. płeć, wiek, niepełnosprawność, narodowość, religia, przekonania polityczne, przynależność związkowa, orientacja seksualna, rodzicielstwo czy rodzaj umowy o pracę.
Przykładem może być obniżenie wynagrodzenia pielęgniarki po powrocie z urlopu macierzyńskiego lub wychowawczego wyłącznie z tego powodu albo pominięcie położnej przy awansie z uwagi na jej działalność związkową.
W przypadku dyskryminacji pracownik ma prawo do odszkodowania na podstawie art. 183d Kodeksu pracy, a sąd może uznać dyskryminujące postanowienia umowy o pracę za nieważne i zastąpić je postanowieniami zgodnymi z zasadą równego traktowania.
Przykłady z praktyki zawodowej
Pielęgniarka zatrudniona na oddziale internistycznym zostaje przeniesiona do poradni i w konsekwencji traci dodatki za pracę w porze nocnej i w święta. Jeżeli przeniesienie wynika z potrzeb organizacyjnych i dotyczy stanowiska, na którym nie wykonuje się pracy nocnej ani świątecznej, utrata dodatków jest konsekwencją zmiany warunków wykonywania pracy i co do zasady nie stanowi dyskryminacji.
Inaczej będzie, gdy pielęgniarka zostanie przeniesiona wyłącznie dlatego, że wróciła z urlopu macierzyńskiego, osiągnęła określony wiek lub należy do organizacji związkowej. Wówczas przyczyną mniej korzystnego traktowania jest cecha prawnie chroniona, co może stanowić dyskryminację.
A jeśli macie pytania, chcecie przedyskutować ten temat lub inny, to Rzecznik odpowiedzialności zawodowej serdecznie zaprasza w czasie pełnionego dyżuru 13 i 27.07.2026 r. w godz. od 14.00-15.00 do siedziby Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych w Koninie lub po wcześniejszym telefonicznym (+48 63 244 44 50) umówieniu dogodnego terminu spotkania.
Rzecznik odpowiedzialności zawodowej
Joanna Wasicka
