Przekraczanie kompetencji zawodowych przez pielęgniarki i położne stanowi poważne naruszenie zarówno zasad etycznych, jak i obowiązujących przepisów prawa. Zakres ich uprawnień jest ściśle określony i wynika z przygotowania zawodowego, posiadanych kwalifikacji oraz regulacji prawnych. Działanie poza tym zakresem może prowadzić do poważnych konsekwencji dla pacjenta, a także odpowiedzialności zawodowej i prawnej osoby wykonującej zawód.
Podstawowym punktem odniesienia jest Kodeks Etyki Pielęgniarki i Położnej Rzeczypospolitej Polskiej, który zobowiązuje pielęgniarki i położne do wykonywania świadczeń zgodnie z aktualną wiedzą medyczną oraz posiadanymi kwalifikacjami. Przekraczanie kompetencji narusza zasadę odpowiedzialności zawodowej oraz może być postrzegane jako działanie niezgodne z dobrem pacjenta. Etyka zawodowa wymaga także świadomości własnych ograniczeń i podejmowania współpracy z innymi członkami zespołu terapeutycznego w sytuacjach wymagających szerszych kompetencji.
Z kolei przepisy Ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej precyzują zakres świadczeń, jakie mogą być samodzielnie wykonywane przez pielęgniarki i położne, a także określają warunki uzyskiwania dodatkowych uprawnień. Wykonywanie czynności wykraczających poza te ramy może zostać uznane za naruszenie prawa, a w skrajnych przypadkach – za narażenie pacjenta na niebezpieczeństwo utraty zdrowia lub życia. Może to skutkować odpowiedzialnością cywilną, karną oraz zawodową przed sądem pielęgniarek i położnych.
Konsekwencje etyczno-prawne przekraczania kompetencji obejmują m.in. utratę zaufania pacjentów, odpowiedzialność dyscyplinarną, a także możliwość zawieszenia lub odebrania prawa wykonywania zawodu. Dodatkowo, w przypadku wyrządzenia szkody pacjentowi, pielęgniarka lub położna może być zobowiązana do naprawienia szkody finansowej, a nawet ponieść odpowiedzialność karną.
Istotnym elementem zapobiegania takim sytuacjom jest ciągłe podnoszenie kwalifikacji zawodowych oraz znajomość aktualnych regulacji prawnych. Równie ważne jest przestrzeganie zasad współpracy w zespole terapeutycznym oraz konsultowanie działań wykraczających poza standardowy zakres obowiązków.
Podsumowując, przekraczanie kompetencji przez pielęgniarki i położne stanowi poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa pacjentów i naruszenie standardów zawodowych. Przestrzeganie zarówno norm etycznych, jak i przepisów prawa jest fundamentem odpowiedzialnego wykonywania zawodu oraz gwarancją wysokiej jakości opieki medycznej.
A jeśli macie pytania, chcecie przedyskutować ten temat lub inny, to Rzecznik odpowiedzialności zawodowej serdecznie zaprasza w czasie pełnionego dyżuru 13 i 27.04.2026 r. w godz. od 14.00-15.00 do siedziby Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych w Koninie lub po wcześniejszym telefonicznym (+48 63 244 44 50) umówieniu dogodnego terminu spotkania.
proce Rzecznik odpowiedzialności zawodowej
Joanna Wasicka
